Het gevangenispersoneel voelt als familie

Onderzoek naar het leefklimaat in een jeugdgevangenis in Kosovo

Als je de jeugdgevangenis van Kosovo binnenloopt, krijg je niet direct het gevoel dat hier een fijn leefklimaat kan zijn. Maar als onderzoeker weet je ook dat je nooit op je gevoel moet afgaan. Data is onze beste vriend. Onderzoeker Rita Selini deed onderzoek naar hoe jongeren in detentie het leefklimaat ervaren en was verrast door het resultaat.

Een telefoontje

Rita: “De studie Social Work bestaat nog niet zo lang in Kosovo. Ik behoor tot de tweede generatie afgestudeerden. Ik herinner me mijn eerste dag op de universiteit. Onze professor vroeg wat we later wilden doen. Bijna iedereen wilde kinderen of families helpen. Ik antwoordde als enige  dat ik graag in een jeugdgevangenis aan de slag wilde. Ik weet nog dat mensen dat shockerend vonden. Zes jaar later kreeg ik een telefoontje van diezelfde professor. Ze vertelde me dat er een Nederlandse professor - Peer van der Helm - onderzoek kwam doen in de jeugdgevangenis in Kosovo. Hij zocht een bijna afgestudeerde die kon helpen. Ze vroeg of dat misschien iets voor mij was.”

Begeleiden gevangenen

Rita begeleidt een leeftijdgenoot die in de gevangenis rechten studeert - vanuit de theorie dat mensen beter functioneren als er drie randvoorwaarden op orde zijn: autonomie, competentie en verbondenheid. Rita’s begeleiding gaat over die verbondenheid. En na een tijdje neemt Rita ook twee jongens onder haar hoede die tijdens hun detentie studeren. Later baseert Rita één van haar promotieonderzoeken op hen.

Hebben we een collega in Kosovo?

Rita Selini is PhD-kandidaat bij Peer van der Helm.

Peer van der Helm is lector Residentiële Jeugdzorg bij Hogeschool Leiden en hoogleraar Education and Care bij de UvA.

Tijdens Peers onderzoek naar het welzijn in jeugdgevangenissen in Kosovo, Albanië en Noord-Macedonië kwam hij in contact met Rita Selini die toen bijna afgestudeerd was. Hij zocht iemand die Merlinda kon begeleiden. Haar bijzondere verhaal lees je hier.

Promoveren

“Na een jaar vroeg Peer van der Helm of ik bij hem wilde promoveren. Ja natuurlijk wilde ik dat! Ik heb inmiddels vier studies lopen. Eén onderzoek richtte zich op het leefklimaat in de jeugdgevangenis. Dat de jongeren zo positief waren, verraste me echt. Het leefklimaat in de gevangenis van Kosovo wordt hoger gewaardeerd dan in Nederlandse jeugdgevangenissen. Op basis van het interieur en de omstandigheden zou je echt het tegenovergestelde verwachten. Maar de waardering is zo hoog, vanwege de sociaal-culturele waarden. Eén daarvan is dat de jongeren het personeel als familie beschouwen. In Kosovo is de gemeenschap sowieso heel hecht en is het normaal om om elkaars kinderen te geven. En dat werkt ook door in de jeugdgevangenis. De medewerkers zien hen als kinderen die iets verkeerd hebben gedaan en die ze nu liefdevol moeten begeleiden om het voortaan beter te doen.”

Intuïtief

“Voor mij als onderzoeker was het heel interessant om te ontdekken dat hun werkhouding gebaseerd is op verschillende waarden. Met ons project konden we nu ook aantonen dat wat zij doen in de praktijk ook onderbouwd wordt door de wetenschap.”

Delen