L linksonder
L rechtsboven
Syndemics
Leiden Nederland

Gezondheid & Welzijn

Countering Syndemic Vulnerability:

het verminderen van de opeenstapeling van gezondheids-  en sociale problemen

In Nederland zijn er grote gezondheidsverschillen op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Zo bestaat er een hoger risico op een slechte gezondheid in wijken waar inwoners zorgen hebben over onderwerpen als inkomen, wonen en werk. Het voorkomen van deze complexe kwetsbaarheid lukt in het huidige beleid nog onvoldoende. Met het onderzoek 'countering syndemics', gaan onderzoekers van de Universiteit Leiden, Hogeschool Leiden en de Haagse Hogeschool samen met bewoners, beleidsmakers en andere betrokkenen aan de slag om een structurele en verbindende wijkaanpak te ontwikkelen. Het onderzoek is gestart in 2022 en loopt tot september 2026 in de wijken Moerwijk, Den Haag, en Stevenshof, Leiden. Samantha Groenestein, promovendus bij het lectoraat Sociale Innovatie en LUMC, richt zich vooral op de wijk Stevenshof in Leiden.

Wat is syndemische kwetsbaarheid?

De zorgen die mensen hebben doordat zij leven in een minder goede gezondheid en sociaal minder goede omstandigheden, kunnen leiden tot stress en meer gezondheidsproblemen. Dit patroon van meerdere gezondheids- en sociale problemen die samen gaan en elkaar versterken, noemen we een ‘syndemie’. Deze syndemische kwetsbaarheid wordt vaak veroorzaakt door factoren buiten het individu om. Het project richt zich op het veerkrachtiger maken van wijken, door de problemen die bijdragen aan deze syndemische kwetsbaarheid op organisatie- en beleidsniveau aan te pakken.

Er werden mooie initiatieven besproken om sociaal werkers uit te nodigen op de huisartsenpraktijk en andersom zouden huisartsen graag ook uitgenodigd worden bij de overleggen in het sociaal domein. Want, zo merkte een van de huisartsen na afloop op: “waar wij korte gesprekken met de cliënten als puzzelstukjes in elkaar moeten passen, verkrijgen de sociaal werkers door middel van hun manier van gespreksvoering een heel breed perspectief op de cliënten.”

Syndemie:

Twee of meer gezondheidsproblemen die clusteren in door contextuele en sociale factoren gecreëerde omstandigheden, waardoor de gezondheidsproblemen elkaar wederzijds negatief versterken.

Het onderzoek in Stevenshof

Met behulp van huisartsen- en CBS data was het mogelijk inzichten te krijgen in geclusterde gezondheids- en sociale problemen bij kinderen en adolescenten in de steden. Zo konden we persona’s vormen die zich onderscheidden op basis van geclusterde gezondheidsproblemen en geassocieerde sociale context factoren. Naast deze inzichten gingen wij als onderzoekers de wijk in om het gesprek aan te gaan met bewoners en professionals. Zo werd er samen met de wijk gekozen voor een doelgroep om ons onderzoek verder op te richten, namelijk gezinnen in de wijk.

Ook in het vervolg van dit actieonderzoek staan de wijken, inwoners, professionals en beleidsmakers zelf centraal. We gaan samen met inwoners en professionals als mede onderzoekers en ontwikkelaars werken aan vraagstukken die spelen in de wijken. Het doel is om de oplossingen waar we samen tot komen te implementeren op beleidsniveau, zodat ze zorgen voor een structurele verandering. Zo worden de wijken ook na het onderzoek ondersteund.

Het onderzoek zal leiden tot nieuwe wetenschappelijke inzichten over:

  • de opeenstapeling van gezondheidsproblemen in de wijk;
  • processen in het individu, de gemeenschap/wijk en het beleid die tot de opeenstapeling van gezondheidsproblemen leiden of die juist tegen kunnen gaan;
  • activiteiten die de veerkracht, de gezondheid en het welzijn van kwetsbare individuen en gemeenschappen kunnen versterken;
  • de effecten van deze activiteiten op deze veerkracht, gezondheid en welzijn.

De opbrengsten uit het onderzoek zullen verder uitgewerkt worden tot een voorbeeldaanpak om andere gemeenten te helpen een dergelijke methode te implementeren in hun wijken. 

Meer weten?

Neem contact op met Suzan van der Pas (pas.vd.s@hsleiden.nl)

Links