Samen Redzaam
in Leiden

Welzijn is een werkwoord

GGD Hollands Midden vroeg Jaap van der Stel (lector GGZ) om te spreken op een bijeenkomst over de gevolgen van de Coronacrisis. Tijdens de bijeenkomst, voor ambtenaren van gemeenten en medewerkers van zorginstellingen, gingen vier sprekers in op de impact van corona op de mentale gezondheid middels cijfers, kennis en ervaringen.  

Van der Stel's presentatie ‘Welzijn is een Werkwoord’ ging in op wat gemeenten en burgers zelf kunnen doen om mentaal welzijn te koesteren. “De titel zegt het al: het komt niet vanzelf", legt Van der Stel uit. “Dat was de kern van mijn verhaal. Welzijn is geen toestand die je wel of niet hebt, we kunnen het alleen behouden als we het continu aandacht geven en ons aanpassen. Je kunt vaardigheden ontwikkelen waarmee mensen hun eigen proces rondom welzijn reguleren."

“Dat geldt ook voor beleidsmakers, zeker rondom dit thema. Die moeten het hoofd koel houden, want door stress of spanning kun je minder goed nadenken. Dan zit je meer ingeperkt in je denken en laat je je meer leiden voor specifieke omstandigheden en anekdotes. Je hebt ruimte nodig om écht te kunnen begrijpen: wat betekent de data in de context waarin we ons bevinden?” 

Alhoewel veel onderzoek landelijk en zelfs daarbuiten relevant is, is Kenniscentrum Samen Redzaam als onderdeel van Hogeschool Leiden ook actief in de stad zelf. Een greep uit de voorbeelden. 

Welzijn is geen toestand die je wel of niet hebt, we kunnen het alleen behouden als we het continu aandacht geven en ons aanpassen.

Bejegening in Leiden-Noord

Leiden-Noord is voor lectoraat Aanpak Jeugdcriminaliteit een thuishonk in de stad. Zo is een onderzoeker betrokken bij de gemeentelijke ‘Stuurgroep Slaaghwijk’ en is het de plek waar het Meetinstrument Verbondenheid voor de eerste keer is ingezet. 

Voor Tommie Lambregts is het ook de plek waar hij met jongeren en jongerenwerkers spreekt. Voor zijn promotieonderzoek ‘Buiten bereik. Bejegening van risicojeugd binnen een integrale aanpak’ bekijkt hij de relatie die jongeren met professionals hebben en de rol van bejegening daarin (meer over bejegening). Jan Dirk de Jong (lector Aanpak Jeugdcriminaliteit) is zijn co-promotor. 

Tommie Lambregts: “Ik kijk ook naar het verschil tussen twee organisaties: één in Amsterdam en één in Leiden. De Amsterdamse organisatie is lokaal jongerenwerk dat lang geen officiële partner was van de gemeente, eigenlijk een kickboksschool die incidenteel werd ingezet om brandjes te blussen omdat ze jongens uit de buurt al in huis hadden. De Leidse organisatie is meer welzijnswerk en in de hele stad actief, en dus op een grotere schaal bezig met het aanbod voor jongeren. De leeftijdsgroepen, de relatie met de organisatie en de context is op beide plekken compleet anders en daarmee ook de bejegening. Vertrouwen speelt een grote rol. Als in Leiden de gemeente bedenkt dat er intensiever moet worden samengewerkt met de wijkagent, kan dat complicaties opleveren voor de relatie tussen de jongeren en de jongerenwerkers.” Lambregts verwacht zijn onderzoek in 2024 af te ronden. 



Vertrouwen speelt een grote rol.

Basisscholen in de aandachtswijk signaleerden dat er behoefte was aan die sociaal-emotionele ontwikkeling

Kinderen helpen met de sociaal-emotionele ontwikkeling

Met het Life Skills-programma van lectoraat Ouderschap & Ouderbegeleiding worden onder meer kinderen in Leiden-Noord geholpen in hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Jongerenorganisatie Samen Opvoeden Leiden (SOL) verzorgt onder andere naschoolse tijdsbesteding voor kinderen in de basisschoolleeftijd en heeft Life Skills opgenomen in het programma. 

Basisscholen in de aandachtswijk signaleerden dat er behoefte was aan die sociaal-emotionele ontwikkeling, zoals: leren over pesten, weerbaarheid, zelfbeeld, omgang met anderen, keuzes maken en omgang met stress. “Dat sluit precies aan bij het programma,” zegt Daphne Petterson, onderzoeker Life Skills. “Life Skills richt zich op kansengelijkheid. Kinderen met deze ontwikkelbehoefte hebben vaak een achterstand door de thuissituatie, komen uit gezinnen met een migratieachtergrond of een lagere sociaal-economische status.” 

“Kinderen krijgen bij SOL een Life Skills paspoort waarin ze de thuissituatie, hun vrienden, school en de wijk waarin ze wonen vastleggen. Het paspoort nemen ze mee naar huis, zo worden ook ouders betrokken. Daarnaast is er binnen Life Skills een toolkit om ouders meer begeleiding te bieden.” 

In co-creatie de gezondheid verbeteren

Gemeenten hebben een belangrijke taak in het bevorderen van de gezondheid van hun inwoners en het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Onderzoeksproject Wijzer in de Wijk stimuleert middels Positieve Gezondheid om bewegingen in gang te zetten in wijken met een gezondheidsachterstand. Zo ook Stevenshof, waar docent-onderzoeker Suzanne Lagerweij namens het lectoraat Sociale Innovatie en Ondernemerschap actief is.  

Wijzer in de Wijk beoogt om in co-creatie met bewoners, bewonersinitiatieven, professionals in de zorg en het sociaal domein én de gemeente beter aan te sluiten bij behoeften van de bewoners op het gebied van gezondheid. Lagerweij: “Dat is heel leuk om te doen. We gaan samen met studenten het

gesprek aan met bewoners om te ontdekken hoe het met hun gezondheid gaat, waar ze al gebruik van maken en waar ze behoefte aan hebben. Co-creatie is ook het aan elkaar verbinden van professionals die al actief zijn in de wijk, of op bestuurlijk niveau bij organisaties meekijken, maar natuurlijk ook samenwerken met de gemeente.”  

“Door op al die niveaus onderzoek te doen, willen we met gerichte aanbevelingen komen om beter aan de gezondheidsbehoefte van bewoners te voldoen. Het heeft als doel om partners in de wijk en de gemeente na te laten denken over hoe ze hun beleid verder kunnen ontwikkelen. Kunnen zij geleerde lessen uit Stevenshof vertalen naar andere wijken of gemeenten?” 

Het heeft als doel om partners in de wijk en de gemeente na te laten denken over hoe ze hun beleid verder kunnen ontwikkelen.



Wat we als professionals denken dat goed is, past niet altijd bij de werkelijkheid. Daarom is dit onderzoek belangrijk.

Waardevolle inzichten bij de daklozenopvang 

Lectoraat Residentiële Jeugdzorg deed bij de Leidse daklozenopvang De Binnenvest onderzoek naar hoe bewoners het leefklimaat ervaren. Met het Group Climate Instrument beantwoordden de bewoners anoniem veertig vragen binnen vijf schalen: hulp & steun, leren & zingeven, repressie, onderlinge omgang en fysieke leefomgeving. Docent-onderzoeker Gülcan Argün: “Door zo'n instrument wordt de tijd genomen om te reflecteren op zaken waar men normaalgesproken niet bij stilstaat.” 

 

De terugkoppeling bestaat uit resultaten en aanbevelingen waar de organisatie direct mee aan de slag kan. Argün: “Doordat de vragenlijsten anoniem zijn, kunnen bewoners laagdrempelig kwijt wat ze willen. We hebben gemerkt dat de terugkoppeling waardevol is en echt nieuwe inzichten oplevert. Bij een organisatie waar we eerder onderzoek deden merkten we bijvoorbeeld dat medewerkers veel belang hechtten aan 's avonds samen te eten, maar cliënten juist niet. Zij zeiden: ‘ik leer slechte dingen van mijn mede-bewoners, juist zelfstandig kan ik me beter focusen op mijn doelen.’ Wat we als professionals denken dat goed is, past niet altijd bij de werkelijkheid. Daarom is dit onderzoek belangrijk.” 

Bij De Binnenvest werd ook de covid-studie gedaan. Daarin werd onderzocht hoe bewoners het leven ervaarden tijdens de coronapandemie.