Kinderen recht doen: een pedagogisch perspectief

Susanne Höfte, docent-onderzoeker (Hogeschool Leiden) en jurist vertelt: “Dit zijn echt schrijnende situaties. Een voorbeeld: door een anonieme melding met onjuistheden bij Veilig Thuis werd besloten deze kinderen uit huis te plaatsen. Zonder verificatie en gedegen hoor en wederhoor. En het ergste van alles: omdat de kinderen in een gezinshuis woonden, hebben de gezinshuisouders juridisch geen mogelijkheden om deze uitplaatsing te blokkeren. Een gezinshuisouder wordt gezien als een professionele zorgverlener. Alsof het kind bijvoorbeeld in een instelling op een leefgroep zit. Maar hier gaat het om een écht gezin dat soms al jaren samenleeft. Het gaat soms heftig mis in de residentiële jeugdzorg.”

Kinderrechters: “Het spijt ons”

Ook kinderrechters betuigen spijt over de uithuisplaatsingen van kinderen met betrekking tot de toeslagenaffaire. Susanne Höfte doet hier ook onderzoek naar. Haar onderzoeksartikel over de residentiele jeugdzorg ‘Children’s Rights in Secure Residential Youth Care in the Netherlands’ dat verscheen in november trekt dezelfde conclusie: de rechten van kinderen worden te vaak geschonden in de residentiële jeugdhulp. Het gaat vaak om elementaire rechtsartikelen die overtreden worden. Bijvoorbeeld het recht om je mening te geven. Maar er worden ook weleens vrijheidsbeperkende maatregelen opgelegd terwijl dat eigenlijk niet mag. “Ik zie dat medewerkers elke dag in moeilijke situaties terechtkomen. Dat komt doordat er weinig geld is, ze veel diensten moeten draaien of veel kinderen op de groep hebben. Er is daardoor zo weinig tijd voor één op één behandeling. En ze weten vaak niet goed wat juridisch wel en niet mag. Er is geen tijd om te kijken naar de wet. Medewerkers zijn eigenlijk continu brandjes aan het blussen en in conflict met jongeren. Zo ziet de praktijk er nu helaas uit.”

Met loeiende sirenes rijden er vijf politieauto’s je straat binnen. Het gebonk op de deur doet je besluiten om toch maar open te doen. Zonder aankondiging of uitleg lopen de agenten de trap op en trekken drie kinderen uit hun slaapkamer de politieauto in. De kinderen waar jij al zes jaar voor zorgt. Ze vragen wanneer ze weer terug naar huis mogen. En jij weet: waarschijnlijk nooit.

Beslissingen met de grootst mogelijke zorgvuldigheid

Een uithuisplaatsing is traumatisch voor ouders. Het is ook een negatieve jeugdervaring voor kinderen die waarschijnlijk het hele leven lang doorwerkt. Dat blijkt uit interviews met volwassenen over die gebeurtenis. Daarom moet zo’n beslissing met de grootst mogelijke zorgvuldigheid gebeuren. Daar ontbreekt het alleen nogal eens aan. Dat blijkt uit een recent rapport van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdrecht van augustus, 2021.

Gezamenlijke besluitvorming met ouders en kinderen staat voorop.

Regieorgaan SIA subsidieert dit onderzoek via RAAK-publiek

Dit RAAK-Publiek-onderzoek richt zich op de behoeften van jeugd- en gezinsprofessionals om op basis van Shared Decision Making de pedagogische uitgangspunten toe te kunnen passen. Zodat de rechten van het kind worden gewaarborgd en repressieve- of drangmaatregelen minder nodig zijn. Gezamenlijk komen ze tot kennis en innovaties die bijdragen aan de oplossing van maatschappelijke vraagstukken. De uitkomsten van het onderzoek helpen ook om het onderwijs van Hogeschool Leiden actueel te houden.

Door personeelsgebrek alle aandacht naar herstellen van de orde

“Wij willen laten zien dat een pedagogisch perspectief, waarin het belang en de ontwikkeling van het kind centraal staan, het uitgangspunt moet zijn in het werk van jeugdprofessionals. Nu is dat te veel gericht op het oplossen van conflicten. En daarmee wordt de wet vaak overtreden. Gezamenlijke besluitvorming met ouders en kinderen staat voorop. Daarbij is het belangrijk om inzicht te krijgen in pedagogische overwegingen van professionals tijdens complexe casussen op verschillende niveaus in de jeugdzorg. Wat zijn de gevolgen van het handelen voor de rechtspositie van de kinderen en hun ouders? Op basis van inventariserend onderzoek worden dilemma’s, behoeften en vragen uit de breedte van de praktijk van jeugdzorg verzameld en gebundeld. We kijken niet alleen naar de dingen die niet goed gaan, maar óók zeker de dingen die wel goed gaan.”

We kijken niet alleen naar de dingen die niet goed gaan, maar óók zeker de dingen die wel goed gaan.

Een concrete actie is er nu al

Met hulp van studenten willen we een initiatief wetsvoorstel aan de tweede kamer aanbieden. We pleiten voor meer rechten voor gezinshuizen en de kinderen die daar leven. Zodat hun rechtspositie beter beschermd is en ze niet zomaar overal geplaatst kunnen worden. Het zou fantastisch zijn als dat in de Jeugdwet komt.

Kinderen recht doen en ze een pedagogisch perspectief bieden

“Zolang hun juridische positie voor medewerkers in de jeugdzorg niet duidelijk is, is een blijvende verandering eigenlijk onmogelijk. Daarom zoeken we naar oplossingen die praktisch toepasbaar zijn. Workshops, trainingen, tools en kennis beschikbaar stellen. We hopen te zorgen voor handvatten die het voor medewerkers makkelijker maken om keuzes te maken die aansluiten op de wettelijke bepalingen, zeker als het gaat om dwang. Hierdoor staan medewerkers sterker in hun schoenen en maken ze gemotiveerde keuzes. Zodat we jongeren het gevoel geven dat ze weer mee kunnen doen in de samenleving. Dat ze op eigen benen leren staan en inspraak hebben in hun leven.”

Binnen de onderzoekslijn "Hulpverlening"

Hulpverlening

door het bevorderen van herstel en compensatie in het geval er een stoornis  of een sociaal conflict is ontstaan. Dit betreft allerlei vormen van begeleiding en hulpverlening gericht op interventies.

Zelfregulatie van theorie naar praktijk

Hoe laat ging jouw wekker vanochtend? En waarom zette je die wekker? Zelfregulatie is hier het toverwoord.

We willen intergenerationele overdracht bij kwetsbare gezinnen doorbreken.

Liesbeth Bolt (projectcoördinator) en Ruth Spijkerboer (docent-onderzoeker) gaan in gesprek over het leernetwerk kwetsbare gezinnen.

Kinderen recht doen: een pedagogisch perspectief

Met loeiende sirenes rijden er vijf politieauto’s je straat binnen. Het gebonk op de deur doet je besluiten om toch maar open te doen. 

Waarom het van cruciaal belang is om empathie voor álle partijen te hebben.

‘Jij had nooit geboren moeten worden.’ Michelle (16) vertelt aan haar sociotherapeut Pauline (28) over de relatie met haar moeder.

Zorgen voor échte verandering: leeratelier Maatwerk & Regie 

You’ve entered The Game! Samen met je team krijg je een casus voorgelegd: een man vertelt je kort over allerlei dingen die hij meemaakt. 

Hulpverlening