Langlopend onderzoek
Hoe ervaar je het ouderschap én je relatie: van zwangerschap totdat je kind 24 jaar is?

Het onderzoek

Het onderzoek richt zich op hoe het ouderschap én de relatie worden ervaren in alle fases vanaf de zwangerschap totdat het kind 24 jaar is. Daarbij worden allerlei factoren onderzocht, zoals de balans tussen werk en privé, sociale contacten en bijvoorbeeld in hoeverre ouders hulp zoeken. Aylin heeft in de eerste vier jaar van het onderzoeken honderden interviews gedaan: bij mensen thuis en via online vragenlijsten. ‘Ik zat soms huilend in de auto naar huis.’ Inmiddels heeft Jolien het stokje van haar overgenomen. ‘Ik ben zo blij dat ik aan dit unieke onderzoek mee mag werken. De meeste studies gaan over kinderen. Maar ik vind juist die ouders zo interessant.’

Partnerrelatie in de overgang naar ouderschap

Jolien: ‘We hebben nu ontzettend veel data waar wat mee gedaan moet worden. Daarom ben ik met een promotieonderzoek gestart. Dat wordt mijn klus voor de komende jaren. Ik ga me met name richten op de partnerrelatie en levensvaardigheden in de overgang naar het ouderschap. Hoe veranderen die van de zwangerschap tot het kind vier jaar is? En hebben de relatie en levensvaardigheden van ouders invloed op elkaar? Denk bijvoorbeeld aan zelfvertrouwen en emotieregulatie. Als ouders beter ontwikkelde levensvaardigheden hebben, is er dan een betere relatie? En gaat het dan ook beter met de ontwikkeling van het kind? Deze kennis helpt professionals om gezinnen ondersteuning te bieden die beter aansluit bij hun behoeften en  ouders beter voor te bereiden op ouderschap en (nieuw) partnerschap.’

‘Ik schuif die kinderwens nog even voor me uit.’ Met een grote grijns beamen zowel docent Aylin Yildiz als Jolien Grolleman – docent-onderzoeker bij Hogeschool Leiden, dat ze inzien hoe ingewikkeld die periode is. Voor jezelf én voor je relatie. Beiden hebben zich vastgebeten in een uniek onderzoek in Europa. Vijfhonderd ouders worden sinds 2015 gevolgd: van de geboorte van hun kind totdat het kind 24 jaar is.

‘Studenten hebben natuurlijk nog weinig ervaring met het voeren van gesprekken. Ik train ze nu om dit soort gesprekken te voeren.’ 

En heel handig om vooraf te weten: de ups en downs horen er gewoon bij. Bewustwording is alles.

Waar gaat het bij jou thuis over tijdens een etentje? Corona? Bah. Tips van Aylin en Jolien voor betere gesprekken. 

Geef iedereen een blaadje, een groene pen en een blauwe. Teken een lege grafiek: een verticale lijn en een horizontale.

Op de verticale lijn komt een schaalverdeling van 1 tot 10. Op de horizontale komt een schaalverdeling in 5 fases: zwangerschap – babytijd – peutertijd – kleutertijd – basisschool.

Pak nu de groene pen. Welk cijfer krijgt de relatie met je partner in iedere fase? Zet daar punten en maak vervolgens een verbinding tussen de punten. Dan ontstaat er visuele een lijn. En daarna met de blauwe pen: welk cijfer geef je het ouderschap in iedere fase? Vergelijk jouw grafiek met die van je partner. Of die van je eigen ouders.

Kijk: dat levert pas interessante gespreksstof op. Eet smakelijk!

Aylin: ‘De opzet vanaf het begin van het onderzoek is dat we het echt samen met de studenten willen doen. Studenten hebben natuurlijk nog weinig ervaring met het voeren van gesprekken. Ik train ze nu om dit soort gesprekken te voeren. En dit onderzoek biedt hen de kans om die vaardigheden direct in de praktijk te brengen. Daarnaast leren ze om data te verwerken en te analyseren. Zo is dit onderzoek aan alle kanten heel waardevol voor hun ontwikkeling.

Jolien: ‘En niet alleen voor het onderwijs is dit onderzoek heel waardevol. Ook voor de ouders levert het nu al resultaat op. We hebben ontdekt dat ouders willen dat ze beter voorbereid waren op het ouderschap. Niet zozeer op de opvoeding, maar met name de focus op de partnerrelatie. Als Lectoraat spelen we daarop in. Zo hebben we voor hen een cursus ontwikkeld: ‘OuderTeam’. En Carolien Gravesteijn en Susan Ketner hebben op basis van de eerste uitkomsten van het onderzoek een boek geschreven: Ouderschap is Jongleren, waarin lezers worden voorbereid op de komst van hun kind. Hierin gaat het ook over de balans tussen werk en privé en levensvaardigheden van ouders. Zowel de cursus als het boek maken partners bewust van alle grote veranderingen die eraan komen. En de concrete oefeningen helpen ouders om op een adequate manier met die veranderingen om te gaan. Het is de grote waarde van dit onderzoek dat deze ervaringen voor het eerst op zulke schaal in kaart worden gebracht, dat de nadruk van het onderzoek niet ligt op opvoeden, maar op ouderschap én dat we dit delen met ouders.’

Kinderen helpen met de sociaal-emotionele ontwikkeling

Aylin: ‘Wat mij is bijgebleven van al die gesprekken? Teveel om te onthouden! Misschien toch vooral dat de eerste paar weken na de bevalling als ontzettend heftig worden ervaren. Ouders vertellen vaak over de slapeloze nachten en dat het spontane eraf gaat: alles moet gepland worden. De partnerrelatie komt dan echt op een laag pitje te staan. Per koppel verschilt het alleen hoe ze dat ervaren. Sommige stellen vinden het helemaal oké. Terwijl anderen daar erg veel moeite mee hadden. Dit komt vanwege het beeld dat ze er vooraf van hadden. Ze hadden het zich zo anders voorgesteld, of ze werden er door verrast, omdat ze er juist niet op voorbereid waren. Of ze zagen het wel aankomen, maar het viel toch zwaarder dan ze dachten. 

Ik heb zelf dus nog geen kinderen. Maar ik zie door de honderden gesprekken die ik had, dat het ouderschap weliswaar zwaar, maar ook iets geweldigs is. Het is bijzonder, het is onbeschrijfelijk. Het is iets wat je zelf mee moet maken om het te begrijpen. En heel handig om vooraf te weten: de ups en downs horen er gewoon bij. Bewustwording is alles.’

Er zijn drie onderzoekslijnen

Bevorderen normale ontwikkeling

door het beïnvloeden van interne en externe veranderingen die schadelijke verstoringen tot gevolg kunnen hebben. Deze benadering richt zich op het wegnemen van oorzaken.

Preventie

door het versterken van veerkracht waardoor een systeem in staat is zich bij verstoringen effectief aan te passen aan de omstandigheden (adaptatie). Hier gaat het om preventieve interventies.

Hulpverlening

door het bevorderen van herstel en compensatie in het geval er een stoornis  of een sociaal conflict is ontstaan. Dit betreft allerlei vormen van begeleiding en hulpverlening gericht op interventies.

Preventie